Wszystkie artykuły

Po co właściwie realizować projekty deweloperskie?

Wiele osób patrzy na projekty deweloperskie przede wszystkim przez pryzmat potencjalnego zysku. Pierwsze pytanie brzmi zazwyczaj: ile można na tym zarobić?

To oczywiście ważne pytanie. Projekt deweloperski jest przedsięwzięciem biznesowym i powinien mieć ekonomiczne uzasadnienie. Problem zaczyna się wtedy, kiedy wysokość potencjalnego zysku staje się jedynym kryterium podejmowania decyzji.

Bardzo łatwo uruchamia się wtedy pewien mechanizm. Większa działka oznacza więcej lokali. Więcej lokali oznacza większy potencjalny przychód. Większy przychód oznacza większy potencjalny zysk. W modelu finansowym wszystko zaczyna wyglądać coraz bardziej atrakcyjnie.

Tyle że wraz ze skalą rosną również zaangażowany kapitał, poziom zadłużenia, odpowiedzialność, liczba problemów do rozwiązania i presja związana z całym przedsięwzięciem. Można więc stworzyć projekt bardzo rentowny na papierze, który jednocześnie będzie kompletnie niedopasowany do naszych możliwości, sytuacji życiowej i tego, co właściwie chcieliśmy dzięki tej działalności osiągnąć.

Dlatego przed pytaniem „ile mogę na tym zarobić?” postawiłbym inne:

„Po co właściwie chcę realizować projekty deweloperskie?”

To pytanie jest znacznie ważniejsze, niż może się początkowo wydawać. Odpowiedź wpływa później na skalę inwestycji, wybór działki, sposób finansowania, akceptowany poziom ryzyka, harmonogram, strategię sprzedaży, a nawet na to, co z wybudowanymi nieruchomościami zrobimy po zakończeniu projektu.

Projekt deweloperski jest bowiem narzędziem. A narzędzie powinno być dopasowane do celu.

 

Jeden projekt może realizować zupełnie różne cele

Wyobraźmy sobie dwóch inwestorów realizujących podobny projekt składający się z kilku lokali. Pierwszy chce sprzedać wszystko, odzyskać zaangażowany kapitał, zrealizować zysk i przejść do kolejnej inwestycji. Drugi planuje sprzedać część nieruchomości, natomiast jeden lokal pozostawić w swoim portfelu i przeznaczyć go na wynajem.

Technicznie mogą realizować bardzo podobne inwestycje. Strategicznie robią jednak coś zupełnie innego.

Pierwszy buduje działalność opartą na realizowaniu kolejnych projektów i obrocie kapitałem. Drugi wykorzystuje projekty deweloperskie do stopniowego budowania prywatnego majątku. W konsekwencji inne mogą być ich oczekiwania dotyczące rentowności, struktury finansowania, poziomu zadłużenia, horyzontu inwestycyjnego czy sposobu sprzedaży.

Dlatego nie istnieje jeden właściwy model kameralnej deweloperki. Istnieje model właściwy dla konkretnego celu.

1. Budowanie drugiego filaru dochodu

To prawdopodobnie jeden z najczęstszych powodów zainteresowania kameralnymi projektami deweloperskimi.

Nie każdy chce rzucać pracę, zamykać dotychczasową firmę i zostać pełnoetatowym deweloperem. I moim zdaniem bardzo dobrze. Dla wielu osób znacznie rozsądniejszym rozwiązaniem jest potraktowanie pierwszych projektów jako dodatkowej działalności rozwijanej równolegle do podstawowego źródła dochodu.

Pierwszy projekt prowadzi wtedy do drugiego. Pojawia się doświadczenie, sieć kontaktów, sprawdzeni wykonawcy, wiedza o lokalnym rynku i większy kapitał. Z czasem coraz więcej elementów procesu przestaje być nowych, a działalność staje się bardziej przewidywalna i powtarzalna.

Nie chodzi więc o rewolucję zawodową. Chodzi o stopniowe budowanie kolejnego źródła przychodów, które z czasem może zmniejszyć zależność od etatu, własnej firmy czy jednego konkretnego rynku.

To zupełnie inna strategia niż próba zarobienia wszystkiego na jednym dużym projekcie.

2. Budowanie trwałego majątku i prywatnego systemu emerytalnego

Projekt deweloperski nie musi kończyć się sprzedażą wszystkiego, co wybudowaliśmy. Można przyjąć strategię, w której część nieruchomości sprzedajemy, odzyskując zainwestowany kapitał i realizując zysk, natomiast wybrane lokale pozostawiamy w portfelu.

W takim modelu po kilku czy kilkunastu latach efektem działalności nie jest wyłącznie suma pieniędzy zarobionych na kolejnych inwestycjach. Powstaje również portfel realnych aktywów, które mogą generować dochód i budować prywatny majątek.

Perspektywa zaczyna się wtedy zmieniać. Pojedynczy projekt przestaje być zamkniętą transakcją polegającą na kupieniu działki, wybudowaniu nieruchomości i jej sprzedaży. Staje się elementem większego systemu.

Można przykładowo przyjąć zasadę, że z części realizowanych inwestycji pozostawiamy jeden lokal. Nie musi to maksymalizować wyniku finansowego pojedynczego projektu, ale po dziesięciu czy piętnastu latach może doprowadzić do powstania majątku, którego nie zbudowalibyśmy, gdyby jedynym celem było każdorazowe zamknięcie inwestycji i wypłacenie całego zysku.

W takim podejściu deweloperka staje się nie tylko działalnością zarobkową, ale również mechanizmem akumulacji trwałych aktywów.

3. Budowanie drugiego filaru istniejącego biznesu

Ten model jest szczególnie interesujący dla przedsiębiorców.

Jeżeli przez kilkanaście lat rozwijasz jedną firmę, bardzo często większość Twoich dochodów, czasu, kompetencji i majątku zaczyna być związana z jednym biznesem. Dopóki wszystko działa, nie wydaje się to problemem. Sytuacja wygląda inaczej, kiedy zmienia się rynek, technologia, konkurencja, regulacje albo otoczenie gospodarcze.

Wtedy okazuje się, że dobrze działająca firma może być jednocześnie bardzo dużą koncentracją ryzyka.

Kameralne projekty deweloperskie mogą być sposobem na stopniowe zbudowanie drugiego obszaru działalności bez konieczności natychmiastowego tworzenia kolejnej dużej organizacji. Pierwsze inwestycje mogą być prowadzone równolegle do istniejącego biznesu, a dopiero z czasem ich skala i znaczenie mogą rosnąć.

Nie chodzi przy tym o to, żeby pracować dwa razy więcej. Jeżeli drugi filar oznacza po prostu dołożenie sobie drugiego pełnego etatu, trudno mówić o dobrze zaprojektowanej strategii.

Chodzi o to, żeby z czasem nie być uzależnionym wyłącznie od jednego źródła dochodu i jednej branży.

4. Większa kontrola nad sposobem budowania majątku

To aspekt, o którym mówi się zdecydowanie rzadziej.

Kupując gotową nieruchomość, kupujemy efekt decyzji podjętych wcześniej przez kogoś innego. Akceptujemy lokalizację, układ funkcjonalny, standard, materiały, sposób wykorzystania działki i wszystkie kompromisy, które ktoś wcześniej zaakceptował.

Realizując własny projekt, przejmujemy kontrolę nad znacznie większą częścią tego procesu. To my decydujemy, gdzie budujemy, co budujemy, dla kogo, w jakim standardzie, przy jakiej strukturze kosztów i z jaką strategią wyjścia z inwestycji.

Oczywiście większa kontrola oznacza również większą odpowiedzialność. Każda zła decyzja dotycząca zakupu działki, projektu, finansowania czy wykonawców może mieć konkretne konsekwencje finansowe. Nie ma tutaj darmowego lunchu.

Jednocześnie właśnie możliwość świadomego wpływania na kolejne elementy procesu jest jedną z największych różnic pomiędzy kupowaniem istniejących aktywów a ich tworzeniem.

Przestajemy wyłącznie kupować wartość. Zaczynamy ją tworzyć.

5. Budowanie elastycznego modelu działania

Jedną z największych zalet kameralnych projektów może być również elastyczność.

Wyobraźmy sobie inwestycję składającą się z kilku lokali. Początkowym założeniem jest sprzedaż wszystkich nieruchomości, ale w trakcie realizacji zmienia się rynek albo sytuacja inwestora. W zależności od konstrukcji projektu można sprzedać całość, część nieruchomości pozostawić w portfelu, przeznaczyć wybrane lokale na wynajem albo przesunąć część sprzedaży w czasie.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy projekt daje pełną swobodę zmiany strategii. Finansowanie, konstrukcja prawna, układ inwestycji czy zobowiązania wobec klientów mogą znacząco ograniczać pole manewru. Dlatego możliwość zastosowania kilku scenariuszy wyjścia trzeba przewidzieć odpowiednio wcześnie.

Właśnie na tym polega różnica pomiędzy elastycznością a improwizacją. Elastyczność jest zaplanowana. Improwizacja pojawia się wtedy, kiedy plan przestał działać.

W nieprzewidywalnym otoczeniu gospodarczym możliwość wyboru pomiędzy kilkoma racjonalnymi scenariuszami sama w sobie ma wartość. Dobry projekt nie powinien działać wyłącznie wtedy, kiedy rzeczywistość zachowuje się dokładnie tak, jak zapisaliśmy ją dwa lata wcześniej w Excelu.

6. Kontrolowane wejście w świat projektów deweloperskich

Nie rozumiem przekonania, że skoro ktoś chce zostać deweloperem, powinien od razu realizować kilkadziesiąt mieszkań.

Po co?

Pierwszy projekt może być jednocześnie przedsięwzięciem biznesowym i edukacyjnym. Oczywiście powinien mieć sens ekonomiczny, ale jego dodatkową wartością jest możliwość przejścia całego procesu na kontrolowanej skali.

Zakup działki, analiza jej potencjału, projektowanie, finansowanie, pozwolenia, wybór wykonawców, budowa, marketing, sprzedaż, odbiory, przekazanie nieruchomości i późniejsza obsługa reklamacji tworzą jeden długi proces. Dopiero przejście przez cały ten cykl pokazuje, czym naprawdę jest działalność deweloperska.

Można przeczytać dziesiątki książek i obejrzeć setki materiałów dotyczących budowy. To oczywiście pomaga. Jednak pierwszy telefon od wykonawcy z informacją, że sytuacja na budowie wygląda trochę inaczej, niż przewidywała dokumentacja, bardzo szybko pokazuje różnicę pomiędzy wiedzą a doświadczeniem.

Kameralny projekt pozwala zdobywać to doświadczenie etapami, bez rozpoczynania od przedsięwzięcia, którego skala może przerosnąć nasze kompetencje, możliwości finansowe albo organizacyjne.

To nie jest wyścig. To proces.

7. Rozwiązanie własnych potrzeb mieszkaniowych i jednoczesne budowanie majątku

To jeden z ciekawszych modeli, szczególnie dla osób, które i tak planują budowę własnego domu.

Dobrym przykładem może być dom dwulokalowy. Zamiast realizować wyłącznie budynek na własne potrzeby, przygotowujemy projekt, w którym jeden lokal przeznaczamy dla siebie, a drugi na sprzedaż.

W odpowiednio przygotowanym przedsięwzięciu sprzedaż drugiego lokalu może pokryć część kosztów całego projektu. Jednocześnie inwestor zdobywa doświadczenie związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procesu inwestycyjnego — od wyboru działki i projektu, przez finansowanie i budowę, aż po sprzedaż nieruchomości.

W jednym przedsięwzięciu mogą więc spotkać się cztery elementy: potrzeba mieszkaniowa, racjonalizacja kosztów, pierwsze doświadczenie deweloperskie oraz początek budowania majątku.

Ten przykład dobrze pokazuje, dlaczego patrzenie na kameralną deweloperkę wyłącznie przez pryzmat marży jest zbyt wąskie. Czasami wartość projektu nie znajduje się wyłącznie w jednej pozycji na końcu modelu finansowego.

Najpierw cel. Później projekt.

Możesz chcieć zbudować firmę realizującą kilka inwestycji jednocześnie. Możesz również prowadzić jeden kameralny projekt co dwa lata i z każdego pozostawiać sobie jedną nieruchomość. Możesz potraktować deweloperkę jako drugi filar istniejącego biznesu albo uznać, że pierwszy projekt ma przede wszystkim pozwolić Ci zdobyć kompetencje potrzebne do realizacji kolejnych.

Każdy z tych modeli może być właściwy. Problem pojawia się dopiero wtedy, kiedy nie jest wynikiem świadomej decyzji, ale przypadkowym efektem tego, jaka działka akurat pojawiła się na sprzedaż albo jaki projekt ktoś nam zaproponował.

Jeżeli Twoim celem jest maksymalizacja zysku z pojedynczej inwestycji, będziesz podejmował inne decyzje niż człowiek, który chce co dwa lata realizować niewielki projekt i systematycznie pozostawiać sobie część wybudowanych nieruchomości. Inna będzie skala, struktura finansowania, akceptowany poziom zadłużenia, horyzont działania i strategia wyjścia.

Ta sama branża. Podobne budynki. Zupełnie inna strategia.

Dlatego projekt deweloperski sam w sobie nie jest dla mnie celem. Jest narzędziem do budowania określonego majątku, poziomu niezależności i sposobu życia.

I właśnie dlatego przed rozpoczęciem analizy działek, liczeniem powierzchni użytkowej czy budowaniem modelu finansowego warto odpowiedzieć sobie na jedno pytanie:

Po co właściwie chcę to robić?

Jeżeli znamy odpowiedź, znacznie łatwiej podejmować wszystkie kolejne decyzje. Wiemy, jakiej skali szukamy, ile kapitału chcemy angażować, jakie ryzyko jesteśmy gotowi zaakceptować i co właściwie ma zostać po zakończeniu kolejnych inwestycji.

Bo ostatecznie nie chodzi o to, żeby zrealizować jak najwięcej projektów ani wybudować jak najwięcej metrów.

Chodzi o stworzenie takiego modelu działania, który będzie budował majątek, zwiększał niezależność i jednocześnie wspierał życie, jakie rzeczywiście chcemy prowadzić.

Projekt ma pracować dla nas. Nie my dla projektu.

Potrzebujesz wsparcia w prowadzeniu inwestycji?

Porozmawiajmy o Twoim projekcie i ustalmy, które obowiązki mogę przejąć.

Umów rozmowę online