Nie uruchamiaj sprzedaży, dopóki naprawdę nie jesteś gotowy sprzedawać
Jest taki moment w niemal każdym małym projekcie deweloperskim, kiedy inwestycja nie jest jeszcze oficjalnie w sprzedaży, ale zaczynają pojawiać się pierwsi zainteresowani.
Nie dlatego, że uruchomiłeś kampanię reklamową albo opublikowałeś ofertę na portalach. Informacja o projekcie zaczyna po prostu krążyć wcześniej.
Od kilku miesięcy rozmawiasz o inwestycji ze znajomymi, partnerami biznesowymi, wykonawcami czy osobami z lokalnego rynku. Ktoś zna kogoś, kto właśnie szuka domu. Przekazuje kontakt. Jedna rozmowa prowadzi do kolejnej i klasyczna poczta pantoflowa zaczyna działać, zanim uruchomisz jakiekolwiek oficjalne działania sprzedażowe.
W końcu pojawia się konkretny klient. Podoba mu się lokalizacja, produkt odpowiada jego potrzebom, cena mieści się w budżecie.
I wtedy pada naturalne pytanie:
„Skoro klient już jest, to może uruchomimy sprzedaż?”
Przecież szkoda go stracić.
Sam wielokrotnie ulegałem takiemu myśleniu. Dzisiaj patrzę na to inaczej.
Pojawienie się zainteresowanego klienta nie oznacza jeszcze, że projekt jest gotowy do sprzedaży.
Sprzedaż powinna rozpocząć się wtedy, kiedy cały proces jest przygotowany na obsłużenie tego klienta — finansowo, organizacyjnie i formalnie.
Marketing to jeszcze nie sprzedaż
Materiały marketingowe można przygotowywać dużo wcześniej. Branding, wizualizacje, rzuty, stronę internetową czy materiały sprzedażowe warto wręcz tworzyć z wyprzedzeniem.
To jednak nadal jest przygotowanie do sprzedaży, a nie jej rozpoczęcie.
W rozumieniu ustawy deweloperskiej rozpoczęcie sprzedaży jest związane z podaniem do publicznej wiadomości informacji o rozpoczęciu procesu oferowania lokali mieszkalnych albo domów jednorodzinnych w ramach określonego przedsięwzięcia lub zadania inwestycyjnego oraz z gotowością do zawierania z nabywcami umów objętych ustawą.
Dlatego moment, w którym mówimy: „zaczynamy publicznie oferować nasze domy”, nie jest wyłącznie decyzją marketingową.
Za tą decyzją musi stać przygotowany proces.
I moim zdaniem warto przygotować go w określonej kolejności.
1. Najpierw model sprzedaży i finansowania
Pierwsza decyzja dotyczy tego, kiedy chcesz rozpocząć sprzedaż, w jakim modelu będziesz ją prowadzić i jak będzie finansowana inwestycja.
W moim podejściu projekt powinien bronić się finansowo również w wariancie, w którym sprzedaż nastąpi później. Nie chcę budować bezpieczeństwa inwestycji na założeniu, że odpowiednio wcześnie pojawią się klienci i ich środki poprawią płynność.
Podstawą powinien być kapitał własny oraz zaplanowane finansowanie zewnętrzne. Jeżeli wcześniejsza sprzedaż poprawi cash flow projektu — bardzo dobrze. Traktuję to jednak jako korzyść, a nie warunek powodzenia inwestycji.
To również na tym etapie trzeba uwzględnić koszty wynikające z przyjętego modelu sprzedaży: obsługę mieszkaniowego rachunku powierniczego, procedury i kontrole bankowe, Deweloperski Fundusz Gwarancyjny czy koszty dokumentacji prawnej.
2. Dokumentacja musi wyprzedzać klienta
Kolejnym etapem jest przygotowanie dokumentacji.
Jednym z częstszych błędów jest założenie: „uruchamiamy sprzedaż, a prospekt prawnik przygotuje w przyszłym tygodniu”.
Kolejność powinna być odwrotna.
Prospekt informacyjny powinien być sporządzony przed rozpoczęciem sprzedaży. To nie jest folder marketingowy przygotowywany wtedy, gdy pojawi się pierwszy poważny klient. To formalny dokument opisujący dewelopera, przedsięwzięcie i oferowaną nieruchomość.
Jeżeli nie jesteś jeszcze w stanie przygotować kompletnego prospektu, ponieważ nie zostały ustalone wszystkie istotne informacje dotyczące produktu, harmonogramu czy finansowania, problemem nie jest brak prospektu.
Problemem jest to, że projekt nie jest jeszcze gotowy do sprzedaży.
Na tym samym etapie przygotowuję również wzory umów i pozostałą dokumentację, która będzie potrzebna w relacji z klientem.
I tutaj pojawia się ważny temat umowy rezerwacyjnej.
Kiedy mamy zainteresowanego klienta, a proces bankowy nie jest jeszcze zakończony, bardzo łatwo pomyśleć:
„Podpiszmy na razie rezerwację. Resztę zdążymy przygotować.”
Tyle że umowa rezerwacyjna nie jest sposobem na kupienie sobie czasu.
Jeżeli przewidujemy opłatę rezerwacyjną, nie może ona przekraczać 1% ceny lokalu lub domu określonej w prospekcie informacyjnym. Ważniejsza od samej wysokości opłaty jest jednak odpowiedzialność, którą przyjmujemy wraz z podpisaniem umowy.
Ustawa przewiduje bowiem, że jeżeli deweloper nie wykonuje zobowiązania wynikającego z umowy rezerwacyjnej, opłata rezerwacyjna podlega zwrotowi w podwójnej wysokości.
Nie oznacza to, że każde opóźnienie banku czy sam brak uruchomionego rachunku powierniczego automatycznie powoduje obowiązek zapłaty dwukrotności tej opłaty. Znaczenie ma treść konkretnej umowy i to, jakie zobowiązanie deweloper na siebie przyjął.
Mechanizm pokazuje jednak bardzo praktyczne ryzyko.
Podpisując umowę rezerwacyjną z założeniem, że w ciągu kilku tygodni zakończysz procedurę bankową i przejdziesz z klientem do kolejnego etapu, przyjmujesz na siebie konkretne zobowiązanie czasowe.
Bank zgłasza dodatkowe uwagi. Dokumentacja wraca do prawnika. Potrzebna jest kolejna akceptacja. Ktoś jest na urlopie. Termin zaczyna się przesuwać.
I nagle problemem nie jest już to, że bank potrzebuje dodatkowego tygodnia.
Problemem jest to, że masz klienta, podpisaną umowę i zobowiązanie, którego wykonanie może zależeć od procesu, nad którym nie masz pełnej kontroli.
3. Następnie ustalam ostateczne ceny
Kiedy model finansowy i dokumentacja są już uporządkowane, można zamknąć temat cen.
Cena nie powinna powstawać wyłącznie na podstawie tego, „po ile sprzedaje konkurencja”. Musi jednocześnie odpowiadać realiom rynku i ekonomice konkretnego projektu.
Na tym etapie chcę już wiedzieć, jaka jest cena każdego oferowanego domu lub lokalu, jaki margines daje mi projekt oraz gdzie znajduje się granica, poniżej której sprzedaż przestaje realizować zakładaną rentowność.
Dzisiaj dochodzą do tego również obowiązki związane z jawnością cen. Dlatego nie wystarczy przygotować cennika w Excelu i wysłać go osobie odpowiedzialnej za stronę.
Trzeba wiedzieć, gdzie ceny będą publikowane, jak będą aktualizowane i jak zapewnimy spójność informacji.
Cena przestaje być wtedy wyłącznie liczbą. Staje się elementem procesu sprzedażowego, za który ktoś musi odpowiadać.
4. Dopiero na tej podstawie przygotowuję stronę i materiały
Kiedy produkt jest określony, dokumentacja przygotowana, a ceny ustalone, można finalizować materiały, które zobaczy klient.
Strona internetowa, karty lokali, rzuty, wizualizacje, plan zagospodarowania czy opis standardu powinny przedstawiać dokładnie ten produkt, który rzeczywiście będziemy sprzedawać.
Ta kolejność jest ważna.
Jeżeli przygotujemy materiały zbyt wcześnie, a później zmieni się projekt, standard, cena albo sposób sprzedaży, zaczyna się poprawianie kilku dokumentów jednocześnie. Jedna zmiana w projekcie powoduje zmianę rzutu, karty lokalu, strony, prospektu i materiałów przekazanych wcześniej osobom zainteresowanym.
Chaos rzadko powstaje przez jeden duży błąd. Znacznie częściej powstaje przez pięć małych dokumentów zawierających pięć różnych wersji tej samej informacji.
5. Bank i rachunek powierniczy
Na końcu pozostaje element, którego terminu nie da się w pełni kontrolować: procedura bankowa i mieszkaniowy rachunek powierniczy.
I właśnie dlatego trzeba rozpocząć ją odpowiednio wcześnie.
Bank analizuje inwestycję i dokumentację, uzgadnia warunki prowadzenia rachunku, może zadawać dodatkowe pytania i oczekiwać uzupełnień.
Na papierze wszystko może wyglądać prosto.
Dzwonisz do banku i słyszysz:
„Do końca sierpnia powinniśmy spokojnie wszystko zrobić.”
Dorzucasz dwa tygodnie zapasu i uznajesz temat za bezpieczny.
Później dokumenty trafiają do prawnika banku. Pojawiają się dodatkowe pytania. Odpowiedzi wymagają konsultacji z Twoim prawnikiem. Ktoś właśnie rozpoczął urlop. Dokumentacja wraca do banku. Potrzebna jest kolejna akceptacja.
Z trzech tygodni robi się sześć.
I nie oznacza to wcale, że bank czy prawnik źle wykonali swoją pracę.
Po prostu proces składa się z kilku elementów zależnych od ludzi, których kalendarza nie kontrolujesz.
Błędem jest nie to, że ktoś pojedzie na urlop albo bank poprosi o dodatkowy dokument. Błędem jest zbudowanie własnego harmonogramu tak, jakby żadna z tych rzeczy nie mogła się wydarzyć.
Dlatego dzisiaj przy przygotowaniu sprzedaży zakładam bufor. W małym projekcie trzy miesiące przygotowań wcale mnie nie dziwią.
Nie jest to żaden termin ustawowy. To mój praktyczny margines bezpieczeństwa.
Dopiero teraz START
W praktyce mój proces przygotowania sprzedaży wygląda więc następująco:
model sprzedaży i finansowania → dokumentacja → ceny → strona i materiały → bank i rachunek powierniczy → START.

Oczywiście część tych prac może i powinna przebiegać równolegle. Nie chodzi o to, żeby przez trzy miesiące czekać z telefonem do banku, aż grafik skończy stronę internetową.
Chodzi o kolejność zależności.
Nie chcę publicznie uruchamiać sprzedaży, dopóki wszystkie elementy, od których zależy bezpieczne przeprowadzenie klienta przez transakcję, nie są gotowe.
Bo wtedy słowo „gotowe” naprawdę powinno znaczyć gotowe.
Nie „bank obiecał”.
Nie „prawnik kończy”.
Nie „prospekt będzie w przyszłym tygodniu”.
Nie „stronę poprawimy już po uruchomieniu”.
Pierwszy zainteresowany klient może pojawić się wcześniej. Szczególnie w małym projekcie, gdzie poczta pantoflowa często zaczyna działać na długo przed oficjalnym marketingiem.
I to jest dobra wiadomość. Zainteresowanie przed oficjalnym startem sprzedaży pokazuje, że produkt trafia na realną potrzebę rynku.
Nie powinno jednak zmieniać kolejności procesu.
Warto poświęcić dodatkowy czas na przygotowanie sprzedaży, zamiast pod wpływem pierwszego zainteresowania składać klientowi deklaracje, których realizacja zależy od elementów, które nie są jeszcze gotowe.
W sprzedaży deweloperskiej gotowość nie oznacza, że mamy wizualizacje, cenę i zainteresowanego.
Gotowość oznacza, że zanim powiemy klientowi „zaczynamy”, wszystkie najważniejsze elementy procesu są już na swoim miejscu.